Στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση, η προσευχή δεν εντάσσεται στην κατηγορία των θρησκευτικών τυπικοτήτων. Αποτελεί, κατά τη θεολογική διατύπωση των Πατέρων, τον θεμελιώδη τρόπο ύπαρξης του ανθρώπου ενώπιον του Θεού — μια οντολογική σχέση, όχι απλώς μια λατρευτική πράξη.
Η θεολογική διάσταση:
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ορίζει την προσευχή ως «ανάβασιν νοῦ πρὸς Θεόν» — ανύψωση του νου προς τον Θεό. Η ορθόδοξη ανθρωπολογία διδάσκει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για κοινωνία με τον Θεό· η προσευχή είναι η έκφραση αυτής της κλήσης.
Οι μορφές της προσευχής:
Η παράδοση διακρίνει μεταξύ λειτουργικής προσευχής (η κοινή λατρεία της Εκκλησίας), κατ’ ιδίαν προσευχής (ο προσωπικός κανόνας) και της νοεράς — αδιάλειπτης προσευχής, κατά το αποστολικό «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α΄ Θεσ. 5:17). Κορυφαία έκφραση της τελευταίας αποτελεί η Ευχή του Ιησού: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλόν» — η οποία συνδέεται άμεσα με την ησυχαστική παράδοση του Αγίου Όρους.
Για τον αναζητητή:
Η είσοδος στην προσευχητική ζωή δεν προϋποθέτει θεολογική κατάρτιση. Προϋποθέτει προαίρεση — την ειλικρινή στροφή της βούλησης προς τον Θεό. Από εκεί αρχίζει η πνευματική πορεία.
